Thương hiệu cá nhân là những gì người khác nghĩ, cảm nhận và kỳ vọng ở bạn khi nghe đến tên bạn, kể cả khi bạn không có mặt trong phòng. Nói theo ngôn ngữ kinh doanh: Đó là tài sản giúp chuyên môn của bạn được tin tưởng trước khi gặp mặt và được trả giá xứng đáng sau khi hợp tác.
Trong hơn 10 năm làm nghề và đồng hành cùng hơn 50 thương hiệu, câu hỏi tôi nghe nhiều nhất ở buổi tư vấn đầu tiên vẫn là: "Em không muốn nổi tiếng, vậy em có cần làm thương hiệu cá nhân không?" Câu hỏi đó cho thấy một hiểu lầm rất phổ biến. Người ta nghĩ thương hiệu cá nhân là chuyện của người nổi tiếng, trong khi thực tế nó là chuyện của bất kỳ ai muốn được lựa chọn.
Bài viết này giúp bạn hiểu đúng khái niệm trước khi bỏ thời gian và tiền bạc vào bất kỳ khóa học hay chiến dịch nào.
Thương hiệu cá nhân không phải là sự nổi tiếng
Nổi tiếng là việc nhiều người biết đến bạn. Thương hiệu cá nhân là việc đúng người tin bạn vì đúng lý do.
Một bác sĩ da liễu có 8.000 người theo dõi, phần lớn là phụ nữ quan tâm đến chăm sóc da trong cùng thành phố, có một thương hiệu cá nhân mạnh hơn nhiều so với một tài khoản giải trí triệu lượt xem nhưng không ai nhớ người đứng sau làm nghề gì. Lý do rất đơn giản: Những người theo dõi vị bác sĩ kia có nhu cầu thật, có khả năng chi trả và đã tin chị trước khi bước vào phòng khám.
Vì vậy, câu hỏi đầu tiên của thương hiệu cá nhân không phải "làm sao để nhiều người biết đến mình", mà là: Mình muốn ai nhớ đến mình, vì điều gì, và điều đó dẫn họ đến quyết định gì?
Thương hiệu cá nhân khác gì hình ảnh cá nhân và KOL?
Ba khái niệm này thường bị dùng lẫn lộn. Phân biệt rõ sẽ giúp bạn đặt đúng mục tiêu.
- Hình ảnh cá nhân: Là lớp bề mặt, gồm trang phục, ảnh đại diện, cách nói năng, phong thái. Hình ảnh đẹp giúp người khác dừng lại nhìn bạn, nhưng không đủ để họ tin bạn.
- Thương hiệu cá nhân: Là tổng hòa của chuyên môn, định vị, bằng chứng và cách bạn xuất hiện nhất quán theo thời gian. Hình ảnh chỉ là một phần nhỏ trong đó.
- KOL (Key Opinion Leader): Là một vai trò trên thị trường, người có tiếng nói đủ lớn để các thương hiệu thuê họ truyền thông. Một người có thể có thương hiệu cá nhân rất mạnh mà không bao giờ nhận quảng cáo cho ai, như phần lớn chuyên gia, luật sư, bác sĩ, chủ doanh nghiệp.
Nói gọn: Hình ảnh là thứ người ta nhìn thấy, thương hiệu là thứ người ta tin, còn KOL là một cách kiếm tiền từ niềm tin đó.
4 thành phần của một thương hiệu cá nhân
Sau nhiều năm tư vấn, tôi gom mọi thương hiệu cá nhân bền vững về bốn thành phần. Thiếu một trong bốn, thương hiệu sẽ lung lay.
1. Chuyên môn: Thứ bạn thực sự giỏi
Không có chuyên môn thật, mọi nỗ lực truyền thông chỉ là đánh bóng một chiếc hộp rỗng. Chuyên môn ở đây không nhất thiết là bằng cấp. Đó có thể là kinh nghiệm bán hàng 10 năm, tay nghề làm bánh, hay khả năng hiểu tâm lý khách hàng mà bạn tích lũy được.
2. Định vị: Bạn muốn được nhớ đến vì điều gì
Định vị là việc chọn một chiếc ghế trong tâm trí khách hàng. Huấn luyện viên Bảo Ngọc Aerobic, học viên của tôi, không định vị mình là "người dạy aerobic", vì thị trường đã quá đông. Chị chọn chiếc ghế hẹp hơn: Bài tập ngắn cho phụ nữ bận rộn tập tại nhà. Chiếc ghế hẹp hơn, nhưng đúng người hơn, và đó là nền móng cho cộng đồng hơn 1,3 triệu người theo dõi trên nhiều kênh hiện nay.
3. Bằng chứng: Thứ chứng minh bạn nói thật
Lời giới thiệu hay đến đâu cũng không thay được bằng chứng. Kết quả của khách hàng, dự án đã làm, nơi bạn được mời chia sẻ, sách bạn viết, báo chí nói về bạn. Mỗi bằng chứng là một viên gạch niềm tin. Người làm thương hiệu giỏi luôn có thói quen ghi lại và kể lại kết quả của mình.
4. Sự hiện diện nhất quán: Xuất hiện đều và giống nhau
Thương hiệu không được xây trong một bài đăng viral. Nó được xây trong hàng trăm lần xuất hiện cùng một thông điệp, cùng một giọng nói, cùng một giá trị. Khách hàng cần gặp bạn nhiều lần trước khi đủ tin để hành động.
Ai cần xây dựng thương hiệu cá nhân?
Câu trả lời ngắn: Bất kỳ ai có chuyên môn và muốn được lựa chọn. Cụ thể hơn, bốn nhóm người được lợi nhiều nhất:
- Chuyên gia và người làm nghề tự do: Bác sĩ, luật sư, giảng viên, nhà tư vấn, huấn luyện viên. Với nhóm này, thương hiệu cá nhân gần như chính là kênh bán hàng.
- Chủ doanh nghiệp và founder: Khách hàng, đối tác và nhân sự giỏi đều muốn biết ai đứng sau doanh nghiệp. Tôi đã viết riêng về chủ đề này trong bài thương hiệu cá nhân cho CEO và founder.
- Người đi làm muốn thăng tiến: Thương hiệu cá nhân là lý do bạn được giao dự án tốt, được đối tác nhớ tên và có đường lui an toàn khi muốn làm riêng.
- Người bán hàng online: Trong thị trường mà ai cũng bán cùng một món hàng, người bán có gương mặt và câu chuyện sẽ thắng người bán chỉ có giá rẻ.
Thương hiệu cá nhân mang lại gì, và đo bằng gì?
Nhiều người đo thương hiệu cá nhân bằng lượt theo dõi và lượt thích. Đó là những chỉ số dễ nhìn nhưng dễ đánh lừa. Tôi khuyên học viên theo dõi ba nhóm chỉ số kinh doanh thật:
- Cơ hội đến tìm bạn: Số lời mời hợp tác, mời diễn thuyết, mời phỏng vấn, tin nhắn hỏi dịch vụ mỗi tháng.
- Tốc độ chốt: Khách hàng đến từ nội dung có ra quyết định nhanh hơn khách hàng đến từ quảng cáo không. Thường là có, vì họ đã tin bạn từ trước.
- Giá trị hợp đồng: Khi thương hiệu đủ mạnh, bạn không còn phải cạnh tranh bằng giá.
Khi ba nhóm chỉ số này tăng, thương hiệu cá nhân của bạn đang làm đúng việc của nó: Đảo chiều hành trình bán hàng, để khách hàng tìm đến bạn thay vì bạn đi tìm khách hàng.
3 hiểu lầm khiến nhiều người bỏ cuộc
Hiểu lầm 1: "Phải giỏi lên hình mới làm được." Video chỉ là một định dạng. Bài viết chuyên sâu, podcast, bản tin email đều xây được thương hiệu. Hãy chọn định dạng bạn duy trì được trong một năm, không phải định dạng đang thịnh hành.
Hiểu lầm 2: "Làm thương hiệu cá nhân là khoe khoang." Thương hiệu tốt là kể về giá trị bạn tạo ra cho người khác, không phải kể về bản thân. Khi bạn chia sẻ kiến thức thật và kết quả thật, người xem nhận được giá trị, không phải nhận một màn khoe.
Hiểu lầm 3: "Làm vài tháng là phải có kết quả." Thương hiệu cá nhân là tài sản tích lũy. Theo quan sát của tôi, phần lớn người làm đúng phương pháp bắt đầu thấy cơ hội kinh doanh rõ rệt sau khoảng sáu tháng xuất hiện đều đặn. Người bỏ cuộc thường dừng lại ngay trước thời điểm đó.
Câu hỏi thường gặp
Thương hiệu cá nhân và personal branding có phải là một?
Đúng. Personal branding là thuật ngữ tiếng Anh, chỉ quá trình xây dựng và quản lý thương hiệu cá nhân.
Tôi đã có tuổi, bắt đầu bây giờ có muộn không?
Không. Kinh nghiệm nhiều năm chính là chất liệu quý nhất của thương hiệu cá nhân. Người trẻ có thể giỏi công cụ hơn, nhưng không thể có 20 năm làm nghề như bạn.
Nên bắt đầu từ đâu?
Bắt đầu bằng định vị, chưa phải bằng việc mở kênh. Bài 5 bước xây dựng thương hiệu cá nhân cho chuyên gia hướng dẫn chi tiết từng bước, từ viết định vị một câu đến thiết kế đường chuyển đổi thành doanh thu.
Nếu bạn muốn đi con đường này có hệ thống ngay từ đầu, khóa Personal Brand Pro tại KOLIN Academy được thiết kế cho đúng mục đích đó. Còn nếu bạn cần một người nhìn thẳng vào trường hợp của riêng mình, hãy xem các hình thức làm việc cùng tôi.
